Bilinçaltı kararlarımızı etkiler mi? - özeldersci

son haberler

Post Top Ad

30 Mart 2017 Perşembe

Bilinçaltı kararlarımızı etkiler mi?


Özellikle satıcı firmaların kullandığı görseller, müzikler, renkler vs ile insanlar satın almaya yönlendirilebilir mi?

Bilinçaltına yapılan müdaheleler gerçekten bilinci etiler mi?


Bilinçaltımızda işlenen bilgi biz farkında olmasak da kararlarımızı değiştirebilir mi? 



Oldukça tartışmalı bir konu olsa da bazı araştırmalar bunun mümkün olduğunu gösteriyor. Sydney’deki University of New South Wales’den araştırmacılar tarafından yürütülen bir çalışmada, bilinçaltındaki bilginin aslında karar verme süreçlerimizi etkileyebildiğine dair güçlü deliller sağlıyor. 

Tecrübelerden öğrenmenin karar vermeyi etkilediğini biliyoruz. Örneğin, otomobil kullanmayı öğrenirken, sürüş anındaki her kararımıza dair hiper düzeyde farkındalık gösteririz. 

Fakat sürüş hakkındaki bilgimiz geliştikçe, sürüş anında ilk öğrenme halimize kıyasla daha az bir dikkate ihtiyaç duyarız ve sürüşümüz neredeyse çok az çaba gerektirir bir hal alır. Yapılan araştırmalarda, kompleks kararlar verirken, bilinçdışı düşüncenin, aktif düşünme sürecine odaklanmaktan daha iyi olduğunu ileri sürülüyor [1],[2],[3]. 


Bu üç araştırmadaki katılımcılara, farklı senaryolar (örneğin; hepsi kiralık olan farklı apartmanlar) hakkında bilgiler verilerek, katılımcılardan en iyi seçeneği seçmeleri istendi. 

Katılımcılardan birkaç dakikalık dikkat dağıtıcıya maruz kalan grubun, dikkat dağıtıcıya maruz kalmayan ya da bilinçli bir düşünme süreci işleten gruba kıyasla sunulan tercihler arasında daha iyi seçimler yaptığı görüldü. 

Fakat bu araştırmalarda, araştırma ekipleri sunulan bilgi miktarını sabit tuttuklarından, ne kadarlık bir istemsiz düşünme sürecinin işletildiğini belirlemek ise oldukça zor. Öte yandan, araştırmacılar katılımcıların dikkat dağıtma anındaki bilinçli farkındalıklarını kontrol altında tutmadı, dolayısıyla dikkat dağıtma anında katılımcıların kafalarında ne olduğunu bilmiyoruz. 

Dahası, devam eden başka çalışmalarda da aynı sonuçlar alınamadı [4], [5]. University of New South Wales’den araştırmacılar ise, bu sınırlamayı, katılımcıların bilinçli ve bilinçsiz işlemeleri sırasında ilgili bilginin miktarını kontrol etmelerine izin veren özgün ve yeni bir görev geliştirerek araştırmaya çalıştılar [6]. 

Bu yeni görevde, katılımcılara, çoğunluğu sağa-sola hareket eden noktalar gösterildi. Aşağıda gördüğünüz bu animasyon, katılımcının tek gözüyle izlemesine izin verilerek, katılımcıdan gürültülü uyarandaki hareketin yönünü mümkün olan en kısa sürede ve doğru şekilde tahmin etmesi istendi. 

Fakat öncesinde, araştırmacılar, katılımcılara bazı bilinç dışı bilgiler verdiler. Kısa bir süre boyunca da katılımcıları; tek gözleriyle bakmalarını istedikleri sağa-sola doğru rastgele hareket eden noktalarla başbaşa bıraktılar. 

Gözlerin birisine izletilen bu parlak renkli hareket eden noktaların bulunduğu kısa gösterimle, katılımcıların asıl uyarana dair bilinçli farkındalıkları engellendi.


Post Top Ad